Ngày 18 tháng 01 năm 2020
Tìm kiếm  

Sạ hàng lúa bằng máy kéo tay
Mai Anh

Phương pháp sạ hàng lúa bằng máy kéo tay là một tiến bộ kỹ thuật mới trong sản xuất nông nghiệp đang được nhân rộng ở huyện Hiệp Hoà.

Gia đình ông Nguyễn Văn Hùng, thôn Tam Hợp, xã Thanh Vân (Hiệp Hòa) có 3 lao động chính. Ngoài hơn một mẫu ruộng của gia đình, vợ chồng ông còn thầu thêm gần một mẫu ruộng của bà con trong thôn. Ông Hùng cho hay: Trước đây mỗi khi đến mùa vụ gieo cấy, ông phải thuê từ 3-4 lao động, vậy mà cũng phải mất 10-15 ngày mới cấy xong. Vụ mùa năm 2009, Ban quản lý thôn đã tuyên truyền, vận động các hộ dân tham gia vào dự án thí điểm phương pháp sạ hàng bằng máy. Đây là cách làm hoàn toàn mới nhưng ông Hùng cũng mạnh dạn tham gia. Từ khi có máy, gia đình ông Hùng không phải lo thuê lao động, hai mẫu ruộng, ông chỉ mất một ngày là xong. Cũng như gia đình ông Nguyễn Văn Hũng, ông Nguyễn Thế Trung chỉ có hai lao động chính với 6 sào ruộng, mỗi khi đến vụ hai vợ chồng ông làm không kịp, suốt ngày đầu tắt mặt tối ngoài đồng mà diện tích gieo cấy vẫn muộn so với lịch chỉ đạo. Tham gia thí điểm máy sạ hàng lúa, ông thấy phương pháp này đã mang lại hiệu quả rõ rệt.

Vụ mùa 2009, Hiệp Hòa tiếp nhận 7 máy sạ hàng lúa từ dự án thí điểm của Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư tỉnh. Dự án được thực hiện tại hai xã Thanh Vân và Mai Đình. Các hộ tham gia được hỗ trợ 60% giá máy, thuốc bảo vệ thực vật và tập huấn kỹ thuật. So sánh cùng một loại giống Khang dân 18, lượng phân bón và cách chăm sóc như nhau cho thấy, thời gian sinh trưởng từ khi gieo đến khi thu hoạch là 90-95 ngày, ngắn hơn so với phương pháp ném khay khoảng 10 - 15 ngày, so với phương pháp cấy khoảng 8 - 13 ngày. Tỷ lệ nhánh hữu hiệu/khóm của phương pháp sạ cao hơn so với phương pháp ném khay là 4,75%, so với phương pháp cấy là 19%. Tỷ lệ nhánh hữu hiệu/khóm cao giúp khóm lúa khỏe, thoáng, ít bị sâu bệnh, thuận lợi cho cây lúa sinh trưởng phát triển và quang hợp. Mật độ lúa sạ dầy hơn so với ném khay và lúa cấy nhưng số dảnh trong một khóm ít nên thuận lợi cho quá trình đẻ nhánh, tạo nhiều nhánh cái, bông to, hạt chắc nhiều. Lượng giống đối với phương pháp sạ là 0,8- 1kg/sào (đối với ném khay hoặc cấy 2kg/sào). Đặc biệt dùng sạ hàng giảm đến 90% công lao động so với ném khay và cấy.

TS. Tống Khiêm, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư Quốc gia khuyến cáo bà con ở Đồng bằng Bắc Bộ khi sử dụng công cụ gieo lúa theo hàng nên khoanh vùng tập trung (ít nhất là 10ha) trên nền đất chủ động tưới tiêu; làm đất kỹ, san phẳng như đất gieo mạ và gieo ngay để hạt giống chìm xuống bùn, chống được đổ khi mưa bão; nên ngâm ủ đến khi mầm dài bằng 1/3 hạt thóc thì đem gieo, không để mầm quá dài; sau khi gieo 1 – 3 ngày phải phun ngay thuốc trừ cỏ. Đây là yêu cầu bắt buộc đối với lúa gieo thẳng. Ngoài ra, luôn giữ ẩm để lúa đẻ nhánh thuận lợi, khi có đủ số dảnh cơ bản (mật độ 350 – 400 dảnh/m2) thì tháo cạn nước để rễ lúa ăn sâu; bón phân cân đối, giảm lượng đạm so với lúa cấy 10 – 15%, tăng lượng kali 10 – 15% để lúa cứng cây; thường xuyên thăm đồng để xử lý và phòng trừ sâu bệnh kịp thời.

Gieo sạ bằng giàn là mô hình mang tính xã hội hoá cao, có sức lan toả rất lớn, được đông đảo bà con nông dân tiếp thu và mở rộng. Bước đầu nó đã làm thay đổi được tập quán của bà con nông dân, tạo ra chuỗi liên kết trong sản xuất từ giống, phân bón, ngâm ủ, gieo tập trung đến tưới tiêu, bảo vệ thực vật... Mặt khác nó còn tạo ra sức ép cho việc dồn điền đổi thửa bởi có dồn điền đổi thửa mới có đất rộng để làm tốt việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật, gieo cấy đồng bộ, sản xuất ra một lượng hàng hoá đủ lớn...

Từ những ưu điểm đó, huyện Hiệp Hịa khuyến cáo bà con nông dân nhân rộng phương pháp sạ hàng lúa bằng máy kéo tay. Theo đó, vụ chiêm xuân 2010, huyện trích một phần ngân sách hỗ trợ cho các hộ dân tham gia dự án.

Đến nay, toàn huyện Hiệp Hoà đã có 100 hộ đăng ký mua máy sạ hàng, bình quân mỗi hộ được hỗ trợ 60% giá máy, một phần thuốc trừ cỏ, tập huấn kỹ thuật. Ngoài ra, nhiều hộ đã chủ động đưa phương pháp này vào đồng ruộng. Nhờ vậy Hiệp Hòa đã từng bước đưa cơ giới hóa vào sản xuất thay thế sức lao động thủ công của con người./.